Bài 5. Thư mục, đường dẫn và tệp
Mục tiêu: biết mình đang ở đâu, vào đúng thư mục và tạo được một tệp ghi chú bằng Terminal.
Chuẩn bị: đã làm được bài Terminal. Các thao tác dưới đây dùng thư mục thực hành hoc_ubuntu trong Home.
1. Đường dẫn là địa chỉ của thư mục hoặc tệp
Ví dụ /home/robovis/hoc_ubuntu có nghĩa là thư mục hoc_ubuntu nằm trong Home của tài khoản robovis.
Tên tài khoản của bạn có thể khác. Để không phải thay tên người dùng trong từng lệnh, các bài dùng ký hiệu ~, đại diện cho Home của tài khoản đang đăng nhập.
| Cách viết | Ý nghĩa |
|---|---|
~ |
Home của bạn |
~/hoc_ubuntu |
Thư mục hoc_ubuntu trong Home |
/home/robovis/hoc_ubuntu |
Địa chỉ đầy đủ trong ví dụ tài khoản robovis |
. |
Thư mục hiện tại của Terminal |
.. |
Thư mục cha, tức lên một cấp |
Đường dẫn tuyệt đối bắt đầu từ /. Đường dẫn tương đối được hiểu từ thư mục Terminal đang đứng. Bạn sẽ thấy khác biệt ngay ở bài tập tiếp theo.
2. Về Home và xem thư mục đang có
Chạy từng lệnh:
cd ~
cd dùng để chuyển thư mục làm việc của Terminal.
pwd
Kết quả cần thấy: đường dẫn Home, ví dụ /home/robovis.
ls
ls liệt kê tên tệp và thư mục tại vị trí hiện tại. Danh sách có thể gồm Downloads, Documents, hoc_ubuntu hoặc những tên khác trên máy bạn.
Mở một thư mục trong Files không tự chuyển vị trí của Terminal đã mở trước đó. Khi chưa chắc, chạy pwd.
3. Tạo thư mục thực hành và vào bên trong
mkdir -p ~/hoc_ubuntu/bai_05
Lệnh này tạo bai_05 trong hoc_ubuntu. Tùy chọn -p giúp tạo cả thư mục cha nếu còn thiếu và không báo lỗi chỉ vì thư mục đã có.
cd ~/hoc_ubuntu/bai_05
pwd
Kết quả cần thấy: đường dẫn kết thúc bằng /hoc_ubuntu/bai_05.
Trong Files, bạn cũng có thể mở Home → hoc_ubuntu → bai_05 để nhìn thấy cùng vị trí. Terminal và Files đang nhìn vào cùng dữ liệu, chỉ khác cách thao tác.
4. Tạo một tệp ghi chú
Chạy:
nano ghi_chu.txt
nano là trình sửa văn bản trong Terminal. ghi_chu.txt là tên tệp muốn sửa; nếu chưa có, nano sẽ mở nội dung trống để bạn tạo tệp.
Nhập hai dòng sau vào màn hình nano, không chạy chúng như lệnh:
Toi dang hoc Ubuntu.
Toi biet mo Terminal va tim thu muc Home.
Để lưu và thoát:
- Nhấn Ctrl + O. Trong nano, chữ
^Oở dưới màn hình có nghĩa là Ctrl + O. - Nhấn Enter để xác nhận tên
ghi_chu.txt. - Nhấn Ctrl + X để thoát.
Nếu báo nano: command not found, xem phần cài nano ở bài 6, rồi quay lại bước này. Bạn cũng có thể dùng ứng dụng Text Editor, nhập nội dung và dùng Save As lưu vào đúng ~/hoc_ubuntu/bai_05/ghi_chu.txt.
5. Kiểm tra tệp vừa lưu
ls
Bạn cần thấy ghi_chu.txt trong danh sách. Để đọc nội dung:
cat ghi_chu.txt
Kết quả cần thấy: hai dòng vừa nhập. Lệnh cat ở đây chỉ đọc tệp văn bản, không mở chế độ chỉnh sửa.
Thử đi lên thư mục cha:
cd ..
Chạy pwd, bạn sẽ thấy vị trí kết thúc bằng /hoc_ubuntu. Từ đây, muốn đọc tệp cần ghi thêm thư mục con:
cat bai_05/ghi_chu.txt
Đó là đường dẫn tương đối. Nếu muốn đọc tệp từ vị trí bất kỳ, dùng đường dẫn bắt đầu từ Home:
cat ~/hoc_ubuntu/bai_05/ghi_chu.txt
6. Sao chép tệp trước khi sửa
Tạo bản sao bằng lệnh:
cp -i ~/hoc_ubuntu/bai_05/ghi_chu.txt ~/hoc_ubuntu/bai_05/ghi_chu_ban_sao.txt
cp nhận nguồn trước, đích sau. Tùy chọn -i hỏi lại nếu đích đã tồn tại; trong bài này, chọn n nếu không muốn ghi đè bản sao cũ.
Chạy:
ls ~/hoc_ubuntu/bai_05
Kết quả cần thấy: tệp gốc và tệp ghi_chu_ban_sao.txt. Bạn có thể mở bản sao bằng nano rồi sửa thử một câu để so sánh hai tệp.
7. Khi gặp đường dẫn trong tài liệu robot
| Ví dụ | Bạn cần hiểu gì? |
|---|---|
~/robot_ws |
Workspace của robot, nếu được cài theo cấu trúc này |
~/m_map.yaml |
Tệp mô tả bản đồ nằm trong Home |
~/m_map.pgm |
Tệp ảnh bản đồ tương ứng trong ví dụ |
~/.bashrc |
Tệp cấu hình của Bash; tên bắt đầu bằng dấu chấm nên thường bị ẩn |
Nhấn Ctrl + H trong Files để hiện hoặc ẩn tệp ẩn. Bài này chỉ giúp bạn nhận biết .bashrc; chưa cần sửa nó.
Tệp .yaml và .pgm của bản đồ có vai trò khác nhau. Khi sao lưu bản đồ, cần giữ các tệp liên quan cùng nhau theo bài quản lý bản đồ của robot.
8. Lỗi đường dẫn thường gặp
| Lỗi hoặc tình huống | Cách sửa |
|---|---|
No such file or directory |
Chạy pwd và ls; kiểm tra tên và vị trí |
Gõ Robot_ws trong khi tên là robot_ws |
Dùng đúng chữ hoa/thường |
| Thư mục có khoảng trắng | Đặt đường dẫn trong nháy kép, ví dụ cd "$HOME/Thu muc hoc" |
Không thấy ghi_chu.txt ở nơi mong muốn |
Xem có đang mở Home của Windows thay vì Ubuntu không |
Mẹo: nhấn Tab để Terminal hỗ trợ hoàn thành tên đường dẫn. Với tệp thực hành và bản đồ mới, đặt tên không dấu, dùng _ thay khoảng trắng sẽ dễ thao tác hơn.
Bạn đã hoàn thành bài này khi: tạo, đọc và tìm lại được ghi_chu.txt từ một thư mục khác.